Na terenie dzisiejszej Polski jednymi z pierwszych znanych społeczności pozyskujących złoto metodą płukania oraz wykorzystujących ten kruszec do produkcji monet byli Celtowie. Prawdziwy rozkwit wydobycia złota oraz wzrost jego znaczenia gospodarczego nastąpiły jednak w średniowieczu. Od tamtej pory metal ten pozostaje symbolem trwałej wartości, do dziś zachowując swoje znaczenie inwestycyjne.
Ze złotem związane są legendy niemal każdej starożytnej cywilizacji. Egipcjanie wierzyli, że z tego kruszcu zbudowane są ciała bogów, Grecy uznawali je za ich krew, natomiast Inkowie widzieli w tym metalu szlachetnym symbol słońca. Co na ten temat mówi historia? W mieście Ur na obszarze dawnej Mezopotamii archeolodzy odkryli między innymi mającą ponad pięć tysięcy lat złotą biżuterię sumeryjskiej królowej Puabi (znanej również jako Szubad). Z kolei w grobowcu faraona Tutanchamona w Egipcie odnaleziono bezcenny skarb obejmujący około dziewięć ton złota, w tym sarkofag, tron oraz setki misternie wykonanych figurek i klejnotów.
Już w starożytnym Egipcie złoto zaczęło pełnić funkcję środka płatniczego. W obiegu funkcjonowały wówczas złote sztabki określane mianem Menes. Później własne złote monety zaczęli wybijać Rzymianie – od 217 roku p.n.e. pod nazwą denar. Ich mennica państwowa, mieszcząca się na Kapitolu przy świątyni Junony Monety, dała początek terminowi oznaczającemu pieniądze, który do dziś zachował się w wielu językach, w tym również w języku angielskim.
Również ziemie polskie mogą poszczycić się długą tradycją wydobycia złota. Pierwsze ślady jego pozyskiwania pochodzą jeszcze ze starożytności, ale jego eksploatacja rozwinęła się na większą skalę dopiero w średniowieczu na Dolnym Śląsku. Początkowo kruszec pozyskiwano przede wszystkim poprzez płukanie osadów rzecznych, głównie w dorzeczach Kaczawy, Bobru i Nysy Kłodzkiej. Bogate złoża odkryto także w Sudetach, gdzie z czasem rozpoczęto wydobycie metodami górniczymi. O znaczeniu złota w tym regionie do dziś przypominają nazwy miejscowości związane z jego wydobyciem, takie jak Złotoryja czy Złoty Stok.
Największy rozkwit górnictwa złota nastąpił między XIII a XVI wiekiem. Szczególną rolę odegrała wówczas Złotoryja, uznawana za najstarsze miasto górnicze w Polsce, które prawa miejskie otrzymało już w 1211 roku. W okolicznych rzekach i potokach pozyskiwano złoto metodą płukania, a miejscowi górnicy należeli do najbardziej doświadczonych w Europie Środkowej. Ważnym ośrodkiem wydobywczym stał się również Złoty Stok, gdzie eksploatowano złoża złota i arsenu. W okresie największej świetności działały tam setki szybów i sztolni, a wydobywany kruszec trafiał do mennic oraz na rynki handlowe Europy.
Wydobycie złota i srebra przyczyniło się do rozwoju gospodarczego Śląska oraz całego Królestwa Polskiego. Dochody z górnictwa wspierały rozwój miast, handlu i rzemiosła, a metale szlachetne stanowiły ważny element skarbu państwa. Choć z czasem najbogatsze złoża zaczęły się wyczerpywać, tradycje górnicze przetrwały przez kolejne stulecia. Do dziś na Dolnym Śląsku organizowane są zawody w płukaniu złota, nawiązujące do średniowiecznych metod pozyskiwania tego kruszcu.
Złoto było symbolem bogactwa i prestiżu w całej Europie, również na ziemiach polskich. W średniowieczu do kraju napływały złote monety pochodzące z Węgier, Czech i państw włoskich. Własne złote monety zaczęto wybijać za panowania Jagiellonów. Szczególnym uznaniem cieszyły się dukaty emitowane przez Zygmunta I Starego i jego następców, zaliczane do najcenniejszych monet swojej epoki. W późniejszych wiekach złote dukaty i portugały stanowiły nie tylko środek płatniczy, lecz były także symbolem potęgi państwa oraz zamożności ich właściciel
Kolejny ważny etap w dziejach złotego mennictwa w Europie nastąpił po odkryciu Ameryki. Podczas zamorskiej ekspansji europejskie mocarstwa, na czele z Hiszpanią i Portugalią, pozyskiwały od cywilizacji Ameryki Południowej ogromne ilości złota. Kruszec ten wykorzystywano następnie do wybijania monet – początkowo w Hiszpanii, od 1640 roku we Francji, a od 1663 roku również w Anglii.
Obecnie złoto wydobywa się w ponad pięćdziesięciu krajach świata, między innymi w Republice Południowej Afryki, Rosji, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych oraz Australii. Szacuje się, że łączna ilość złota wydobytego dotychczas na świecie wynosi od 75 000 do 117 000 ton.
Jak pokazuje historia, złoto od zawsze było uznawane za trwały nośnik wartości. Z tego względu również w późniejszych epokach państwa emitujące papierowe banknoty utrzymywały tzw. standard złota, czyli system, w którym wartość waluty była powiązana z określoną ilością tego kruszcu. Do dziś złoto pozostaje popularnym aktywem inwestycyjnym, szczególnie w okresach niepewności gospodarczej, politycznej lub finansowej.
Złoto od wieków kojarzone jest z trwałą wartością. W naszej kolekcji „Najmniejsze złote monety świata” znajdą Państwo monety wykonane z czystego złota, przedstawiające wybitne postacie, znane zabytki architektury, a także fascynujące zjawiska przyrodnicze z całego świata.